Verslag van de Hans Verkooijen wandelingen 2011

Wandelingen rondom de vloedlijn, Oosterschelde - Neeltje Jans

Biologische Werkgroep van de Nederlandse Onderwatersport Bond

Gidsen Vereniging Natuurmonumenten en Stichting Het Zeeuwse Landschap

Dit was het 16^e achtereenvolgende jaar dat de Hans Verkooijen Wandeling georganiseerd werd. Veel belangstellenden hebben weer kennis kunnen maken met de bijzondere en soortenrijke onderwaterwereld van de Oosterschelde. De duikers wisten voor elke wandeling weer interessante vondsten mee naar boven te nemen en zij konden er veel over vertellen aan de bezoekers.

Bij de 5 wandelingen op Neeltje Jans is het goede resultaat van 2010 helaas niet geevenaard, met name de zaterdagen brachten minder bezoekers. Het totaal aantal bezoekers op Neeltje Jans was 160 in 2011. De publiciteit was vergelijkbaar met voorgaande jaren. Het viel op dat bezoekers lang bij de aquaria bleven kijken, soms wel drie kwartier. De diverse publicatiewijzen dragen er toe bij dat onze activiteit bezocht wordt. Via internet en brochures (op campings, VVV). De activiteit wordt bijzonder goed gewaardeerd door iedereen, zowel door de kinderen als door de volwassenen.

Dit jaar zijn in samenwerking met meerdere organisaties 3 wandelingen elders langs de Oosterschelde georganiseerd. Een daarvan in mei voor de Week van de Zee en bij de Ouwerkerkse Kreek. Een tweede extra wandeling was in de “Groene Maand” september, voor kinderen bij Goesse Sas. En tenslotte mochten we op 6 oktober deel uitmaken van het feestelijke programma ter viering van 25 jaar Oosterscheldekering en bijdragen aan een workshop die het Nationaal Park Oosterschelde verzorgde.

Ter voorbereiding:
Eind 2010 is de planning van de wandelingen en de duikers die betrokken zijn bij de wandelingen bekend gemaakt op de website van de Biologische Werkgroep van de NOB (“BW”) en Stichting het Zeeuwse Landschap (“HZL”) heeft haar gidsen geïnstrueerd.

In samenwerking met Natuur en Milieu Educatie Centrum (“NME”) Schouwen-Duiveland werd in het kader van de Week van de Zee bij de Ouwerkerkse Kreek een programma voor basisscholen voorbereid. Dit programma wordt alweer sinds enige jaren aangeboden en het zit telkens snel vol.

Een activiteit in samenwerking met het IVN Vereniging Natuur en milieu-educatie (“IVN”) de Bevelanden en het Milieu Educatie Centrum (“MEC”) de Bevelanden vond plaats in de “Groene maand” september bij Goessche Sas en was voor kinderen van 6 t/m 12 jaar.

De wandelingen zijn afhankelijk van de bereidheid van de duikers van de BW om mee te doen. Een rol speelt ook dat de meeste van de ca. 45 BW-leden niet in Zeeland wonen waardoor zij de hele dag van huis zijn. Ook zijn lang niet alle bereidwillige BW leden beschikbaar voor de Wandelingen omdat zij fulltime werken. De  wandelingen in mei en oktober die door de week plaatsvonden konden gelukkig toch doorgaan omdat de duikers bereid waren er een dag vrij voor te nemen. Kortom het is wederom gelukt om duikers te werven voor alle wandelingen.

De folders is geheel vernieuwd en sluit nu aan bij de huisstijl van het Nationaal Part Oosterschelde. De wandelingen werden opgenomen in het overzicht van activiteiten van het Nationaal Park Oosterschelde (“NPO”).

Er zijn ca. 100 persberichten en folders verstuurt en/of gemaild naar diverse natuur- en milieuclubs, tijdschriften, kranten, media t.b.v. de recreatie en radio- en tv organisatie. De aankondiging werd opgenomen in de agenda van de ledenkranten of op de homepage van diverse (regionale) (natuur- en milieu)organisaties. Ook deze keer was de wandeling te vinden in de agenda van de PZC. Vermelding in o.a. de goed gelezen Badkoerier, de activiteitenbrochure Nationaal Park Oosterschelde bracht diverse bezoekers naar Neeltje Jans. In het blad van de Nederlandse Onderwatersport Bond “Onderwatersport” verscheen een artikel.

De uitvoering:
In 2011 is 15 jaar Hans Verkooijen wandelingen gevierd, door de bezoekers promotiematerialen van het NPO (tasje, loepkaart, sleutelhanger) te overhandigen en ook ansichtkaarten en dubbele kaarten waarop foto’s gemaakt door duikers van de Biologische werkgroep.

Op zondag 29 mei, zaterdag 11 juni, zondag 3 juli, zondag 10 juli en zaterdag 20 augustus 2011, startten de wandelingen om 14.00 uur op Neeltje Jans. De wandeling betrof een gedeelte boven de vloedlijn (met een gids van Stichting Het Zeeuwse Landschap/Vereniging Natuurmonumenten door de zich er ontwikkelende jonge duinen) en een gedeelte onder de vloedlijn (bekijken van aquaria met een toelichting door leden van de Biologische Werkgroep). Voor elke wandeling zijn tenminste 2 duikers/biologen en 1 begeleider op de kant ingezet. De wandelingen worden begeleid door gidsen van Het Zeeuwse Landschap/Vereniging Natuurmonumenten en Petra Sloof.

De plek waar de aquaria tentoongesteld werden was bij de getijdenpoelen op Neeltje Jans. Nabij de poelen zijn door het Nationaal Park Oosterschelde ook informatie tafels en een prieeltje ingericht. Dit alles maakte deze plek ideaal voor een dergelijke expositie.  

De gidsen van het HZL maakten gebruik van een systeem waarbij elke gids een nummer heeft dat correspondeert met een vooraf afgesproken tijd waarop de groep bij de bakken komt. Dit voorkomt dat groepen tegelijk of te snel achtereen bij de bakken komen en ook om de gids die graag eerst een (flinke) wandeling door de duinen maken met de groep tot zijn/haar recht te laten komen. De goede spreiding van de aankomsttijden van de groepen heeft tot gevolg gehad dat de bezoekers ook langer konden blijven bij de bakken. Zij hadden rustig de tijd om de ca. 12 aquaria te bekijken en telkens weer nieuwe dieren en wieren erin te ontdekken. Nu blijven bezoekers tot soms ca. 45 minuten bij de aquaria.

In 2011 konden we op Neeltje Jans ons wederom verheugen in de bijdrage van Herre Stegenga (specialist in wieren). De wieren hebben een vaste plaats ingenomen bij de aquaria: één van de tafels stond vol met lage bakken waarin tot wel ca. 25 soorten wieren ten toon gesteld konden worden. De informatie die Herre Stegenga kon geven over wieren viel zeer in de smaak bij de bezoekers. Hij wist bijzonder veel en boeiend te vertellen over o.a. de rol van de wieren in de Oosterschelde, over de toepassingen van de wieren (voor de productie van medicamenten, voor de consumptie), de herkomst, de vaak bijzondere voortplantingswijzen, de leeftijd van de plant etc.

Er was ook belangstelling uit het buitenland: Belgen, Duitsers. Bezoekers hebben vaak de folder, de miniposters (vis) meegenomen. Ook werden folders over Nationaal Park Oosterschelde, Paspoort (voor Sportduikers) en handouts meegenomen.

Voor de wandelingen is aan de bezoekers een bijdrage gevraagd. 1,50 € voor kinderen t/m 12 jaar; 3,- € voor volwassenen (lid van een van de provinciale Landschappen of Vereniging Natuurmonumenten gratis). Deze bijdragen zijn ten goede gekomen aan de gidsen van de Vereniging Natuurmonumenten/Stichting het Zeeuwse Landschap. Op deze wijze was het mogelijk om in de aanvraag voor 2011 aan het Nationaal Park Oosterschelde uitsluitend onkosten voor (de duikers van) de BW op te nemen.

Extra wandelingen:
Week van de Zee.

Op vrijdag 13 mei werd vanaf 10.00 uur bij de Ouwerkerkse Kreek een programma voor basisscholen voorbereid. Deze activiteit werd i.s.m. NME Schouwen-Duiveland georganiseerd. Naast het onderwaterleven was er ook een wandeling met de boswachter.

Bezoekers waren: OBS Duiveland, Sirjansland, groep 5 en 6 met 16 leerlingen; OBS De Oosterburcht, Oosterland, groep 8 met 20 leerlingen; OBS Duiveland , Nieuwerkerk, groep 5/6  met  24 leerlingen; Ds Pieter van Dijkeschool, Bruinisse, groep 4-6 met 27 leerlingen; OBS ’t Stoofje, Ouwerkerk, groep 5-8 met 34 leerlingen. In totaal kwamen die dag 100 kinderen en hun begeleiders. Ook deze activiteit was goed voorbereid en georganiseerd en een zeer succesvol.

Groene maand.
Op zaterdag 17 september, bij Goessche Sas op het strandje aan de Oosterschelde (ten noordwesten van Havenkanaal) was een activiteit voor kinderen van 6 t/m 12 jaar van 13.00 tot 15.00 uur: de Goesse Sasdag, Jutten langs het strand. De kinderen zijn onder leiding van een van de aanwezige gidsen getijdenpoeltjes gaan bekijken met schepnetjes, loepjes en zoekkaarten. Na afloop van de tocht langs de laagwaterlijn zijn de kinderen met hun vondsten naar de duikers van de Biologische Werkgroep gekomen. Zij kregen uitleg over hun vondsten en konden die van de duikers bewonderen.

Ook zijn veel van de aanwezige duikers (en de achterblijvers op de kant) en andere passanten (fietsers, wandelaars) kwamen kijken naar de aquaria.

Deze activiteit werd i.s.m. IVN, Vereniging Natuur en Milieu Educatie de Bevelanden, Milieu Educatie Centrum de Bevelanden georganiseerd.

Aan deze dag waren voor bezoekers geen kosten verbonden. Er zijn 120 bezoekers geweest, waarvan 20 kinderen.

25 jaar Oosterscheldekering.
Rond de viering van 25 jaar Oosterscheldekering zijn een aantal activiteiten georganiseerd. Aan een ervan mochten wij deelnemen op 6 oktober. Het Nationaal Park Oosterschelde heeft 2 workshops, elk voor 30 personen, gepland. Daaraan namen middelbare scholieren deel afkomstig van diverse scholen uit Zeeland. Zij konden in het bezoekerscentrum van het Nationaal Park Oosterschelde in het Topshuis op Neeltje Jans aquaria bekijken en kregen uitleg daarbij van de biologen/duikers. Ook een groep Roemeense middelbare scholieren die via een uitwisselingsprogramma in Nederland waren hebben de aquaria bezocht.

Terug- en vooruitblik.
Uiteraard past hier onze dank aan het Nationaal Park Oosterschelde voor de ondersteuning van deze activiteit in 2011. Door alle betrokkenen is met veel enthousiasme gewerkt aan de wandelingen. Ook de samenwerking met het IVN, Vereniging voor Natuur en Milieueducatie afd. de Bevelanden, het Milieu Educatie Centrum de Bevelanden en het NME Centrum Schouwen Duiveland i.h.k.v. de Week van de Zee is ook prima verlopen.

Gezien de belangstelling en de enthousiaste reacties van de bezoekers hopen wij dat deze activiteit volgend jaar weer georganiseerd kan worden. Omdat de opkomst op de zaterdagen gering was, gaan we er van uit om in het vervolg uitsluitend zondagen in te roosteren. De samenwerking tussen de gidsen en de BW is prima verlopen. Er vond een evaluatie bijeenkomst plaats waarbij ook aandacht voor de bevordering van de deskundigheid van de begeleiders op het gebied van mariene fauna en flora  was.

Diagram: Totaal aantal bezoekers van de Hans Verkooijen wandeling op Neeltje Jans (linkerkolom),
en in de rechterkolom totaal aantal bezoekers aan de extra wandelingen elders.
Tussen haakjes het aantal wandelingen dat in dat jaar georganiseerd werd op Neeltje Jans, resp. elders.

De bezoekersaantallen.
Deze waren in 2011: 5 wandelingen van mei tot en met augustus op Neeltje Jans: 30,20,40,50,20. Totaal 160. Extra wandelingen op 13 mei 100 en 17 september 120 en 6 oktober 90.

2010: 5 wandelingen van mei tot en met september op Neeltje Jans: 90, 50 ,30, 100, 70. Totaal 340. Extra wandelingen op 21 mei 110 en op 12 sept 100
2009: 5 wandelingen van mei tot en met september op Neeltje Jans: 20,30,50,80,60. Totaal: 240. Extra wandelingen op 18 mei: 190; 29 mei: 110; 6 sept: 100.
2008: 5 wandelingen van juni tot en met september op Neeltje Jans: 20,40,40,60,30. Totaal 190. Extra wandeling op 30 mei: 80 bezoekers; op 7 september ging het onderdeel van de duikers niet door.
2007: 5 wandelingen van mei tot en met september op Neeltje Jans: 10 (koud en regen), 50, 30, 65, 70. Totaal 225. Extra wandelingen op 21 mei en 2 september: resp. 100 en 260 (record!) bezoekers.
2006: 5 wandelingen van mei tot en met september op Neeltje Jans: 60, 35, 100, 40, 40. Totaal: 275. Extra wandelingen op 22 en 29 mei: 30 en 30 bezoekers.
2005: 5 wandelingen van mei tot en met september op Neeltje Jans: 62, 45, 45, 100, 125 (topdag vanaf 1996!). totaal: 377. Extra wandelingen op 28 en 30 mei: resp. 100 en 0 bezoekers.
2004: 5 wandelingen van mei tot en met oktober op Neeltje Jans: 60, 30, 80, 60, 100 totaal 330. Extra wandelingen op 22 mei en 28 mei: resp. 160 en 40 belangstellenden.
2003: 5 wandelingen van mei tot en met oktober op Neeltje Jans: 40, 75, 100, 85, 60, totaal 360. Extra wandelingen op 17 mei en op 8 juni: resp. 50 en 150 belangstellenden.
2002: 5 wandelingen van mei tot en met oktober op Neeltje Jans: 10 (voortdurend regen), 55, 90, 115, 70, totaal 340
2001: 5 wandelingen van mei tot en met oktober op Neeltje Jans: 35, 75, 45, 25, 45, totaal 225
2000: 5 wandelingen van mei tot en met oktober op Neeltje Jans: 80, 60, 70, 50 (veel regen en wind), 60 personen, totaal 320.
1999: 7 wandelingen van april tot en met oktober op Neeltje Jans: 40, 35, 60, 40, 50, 120, 100 personen, totaal 445.
1998: 5 wandelingen in juni op Neeltje Jans: 100, 85, 45 (veel regen), 85 en 80 personen, totaal: 395.
1997: bij de openingsmanifestatie in Axel 100. De 5 wandelingen in juni, op Neeltje Jans: 25, 35, 45, 20 (veel regen) en 100 personen, totaal 225.
1996: 6 wandelingen in juni (bij Wissenkerke): totaal ca. 200.

Dominique Willemse,
lid van de Biologische Werkgroep en coördinator Hans Verkooijen wandelingen
Molenwater 119, 4331 SG Middelburg.
Telefoon: 0118-642532
E-mail: d.willemse@zeelandnet.nl
Zie http://www.biologischewerkgroep.nl d.d. 22.11.2011